Truyền thông Phật giáo

Ngày đăng: Thứ 3 , 26/11/2019 08:20 .
MỘT VÀI GÓC NHÌN VỀ TRUYỀN THÔNG PHẬT GIÁO.
 
          Tóm tắt: Bài viết nêu lên khái niệm truyền thông Phật giáo ở nghĩa rộng, nghĩa hẹp; đưa ra những lợi ích, giá trị truyền thông Phật giáo mang lại; chỉ ra những mặt tồn tại của truyền thông Phật giáo, đặc biệt chỉ ra những nguy cơ tiềm ẩn của truyền thông Phật giáo. Từ đó đưa ra các nhóm giải pháp để giúp lĩnh vực truyền thông Phật giáo ngày một phát triển cả về mặt hình thức và bản chất.  
          Từ khóa: Góc nhìn truyền thông Phật giáo
 
  1. Đặt vấn đề.
Chưa bao giờ lĩnh vực truyền thông Phật giáo lại phát triển như những năm trở lại đây. Bên cạnh những lợi ích mang lại, thì nó cũng tiềm ẩn quá nhiều rủi do. Sự phát triển truyền thông Phật giáo hình ảnh hoành tráng Phật giáo trên khắp cả nước, nhưng hình ảnh đó đang có xu hướng tỉ lệ nghịch với giá trị Phật giáo. Những năm 2000 trở về trước, hình ảnh Phật giáo khá bình dị, êm đềm. Nhưng chục năm trở lại đây, truyền thông Phật giáo phát triển mạnh, hình ảnh Phật giáo đang được xây dựng trên truyền thông khá sô bồ, ồn ã. Trong đó chất thế tục đang có xu hướng lấn át chất Phật giáo. Nguyên nhân khá đơn giản, vì chùa chùa làm truyền thông, các sư ai cũng có thể làm truyền thông, ai cũng có thể làm nhà báo. Nhưng nghiệp vụ truyền thông không ai có. Truyền thông vốn là con dao hai lưỡi, những người sử dụng nó không có kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng cần thiết thì truyền thông sẽ phản tác dụng. Chính vì vậy bài viết “Một vài góc nhìn về truyền thông Phật giáo” của Phân Ban Đào tạo Giảng sư Khu vực Phía Bắc  sẽ làm rõ một số vấn đề của truyền thông Phật giáo, từ đó đưa ra những nhóm giải pháp khắc phục, góp phần giúp lĩnh vực truyền thông Phật giáo phát triển tốt hơn.
  1. Khái niệm truyền thông Phật giáo.
Truyền thông là quá trình trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm, kỹ năng, kinh nghiệm, tri thức… giữa hai hoặc nhiều người, nhằm tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi, thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân, của nhóm, của cộng đồng, xã hội.
Truyền thông Phật giáo theo nghĩa rộng, đó là đó là quá trình trao đổi, định hướng thông tin Phật giáo đến với con người và xã hội, nhằm hướng tới điều chỉnh hành vi đối tượng thông tin theo hướng tích cực Phật giáo. Truyền thông Phật giáo theo nghĩa hẹp đó là quá trình Phật giáo sử dụng các phương tiện truyền thông nhằm trao đổi định hướng thông tin đến với con người và xã hội nhằm hướng tới điều chỉnh hành vi đối tượng truyền thông theo hướng tích cực Phật giáo. Phương tiện truyền thông ở đây có ngôn ngữ và phi ngôn ngữ. Phương tiện truyền thông phi ngôn ngữ là các công cụ truyền thông như: mạng xã hội, báo trí, truyền hình, trang thông tin điện tử, cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử tổng hợp, nội san, tập san, tạp chí, máy quay, máy chụp ảnh, âm thanh…..
  1. Sự tích cực trong truyền thông Phật giáo.
Chưa bao giờ, truyền thông Phật giáo phát triển mạnh như năm năm trở lại đây. Nhờ sự phát triển các phương tiện truyền thông xã hội, mỗi nhà tu hành đồng thời có vai trò như một nhà báo truyền thông tin tức, sự kiện Phật giáo đến với xã hội. Cũng chưa khi nào, Phật giáo Việt Nam lại có nhiều cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, trang thông tin điện tử tổng hợp, báo điện tử, báo viết, tập san, tạp chí, các ấn phẩm báo chí, các tài khoản mạng xã hội…. nhiều như hiện nay. Nhờ vậy, các thông tin, sự kiện, vấn đề… của Phật giáo được truyền thông một cách nhanh nhất và toàn diện nhất đến với xã hội, đem lại nhiều hiệu quả trong công tác hoằng pháp, nhưng lại ít tốn kém kinh phí, thời gian, công sức.
  1. Một số điểm tồn tại.
    1. Mạng xã hội chứa nhiều thông tin độc hại.
Mạng xã hội vốn là con dao hai lưỡi, nó chứa nhiều thông tin hữu ích, nhưng cũng chứa quá nhiều thông tin độc hại. Những thông tin độc hại này đặc biệt nguy hiểm với những người mới sơ cơ vào đạo. Sự giáo dục tự phát trong tự viện; môi trường uy nghi, Phật giáo tự viện bị buông lỏng, xem nhẹ. Điều này, vô hình dung một bộ Phận tu sĩ trẻ, hoặc người mới vào đạo lại được môi trường mạng xã hội tiếp tục huân tập những tập khí thế gian. Nó dẫn đến dẫn nhiều hiện tượng trên mạng xã hội, các chú tiểu, thậm trí các nhà chùa sử dụng mạng xã hội một cách rất đời, gây ảnh hưởng đến hình ảnh Phật giáo.
  1. Mạng xã hội - hay nơi thể hiện cái tôi, chia sẻ tâm tư, hình ảnh của các nhà chùa.
Mạng xã hội thuần túy sử dụng nó có thể là một phương tiện hoằng pháp hiệu quả. Mạng xã hội có đặc chưng tăng cảm giác gây sự chú ý, tăng sở thích chia sẻ sự riêng tư cá nhân. Đặc chưng này cũng đang chi phối một bộ phận tu sĩ Phật giáo rất rõ. Ở một số bộ phận tu sĩ Phật giáo những hình ảnh mang tính chất cá nhân như: hỉnh ảnh bản thân, ăn uống, ngủ nghỉ, học hành, du lịch, tụng kinh, niệm Phật, sinh hoạt đời sống….. đều được đăng lên mạng xã hội. Vấn đề nằm ở chỗ, những hình ảnh đó hoàn toàn không phù hợp với uy nghi, phép tắc Phật giáo, không đưa ra được những thông điệp Phật giáo, mà thuần túy là những hình ảnh mang tính chất thế tục, phản cảm, khoe dáng, khoe bản thân, khoe, khoe các vấn đề liên quan đến sinh hoạt bản thân. Khảo sát 5000 tài khỏa facebook của giới Phật giáo, có kết quả: 70% là các thông tin mang tích chất chia sẻ hình ảnh cá nhân; 20% là các sự kiện chùa, sự kiện Phật giáo, sự kiện xã hội; 10% là các thông tin Phật pháp chứa đựng thông điệp Phật giáo tích cực. Với kết quả khảo sát này, mạng xã hội đang có xu hướng là nơi thể hiện, chia sẻ cái tôi, hình ảnh cá nhân hơn là một phương tiện, công cụ hoằng pháp.
  1. Truyền thông Phật giáo, đang giúp xã hội nhìn rõ hơn chất đời phổ cập của Phật giáo.
Khoảng những năm 2000 trở về trước, Phật giáo rất bình lặng. Trong mắt xã hội, ngôi chùa là nơi thanh tịnh, nơi yên tĩnh, nơi có những sự bình dị và an lành. Nhưng từ năm 2000 trở lại đây, với sự phát triển của thông tin truyền thông, đặc biệt mạng xã hội, đã khiến xã hội đang có những cái nhìn nhận khác hơn về Phật giáo, hình ảnh Phật giáo đang ngày một có xu hướng xấu đi; mật độ các vụ xì căng đan Phật giáo xuất hiện ngày một nhiều, nhiều vụ nổi tiếng trong nước và quốc tế.
Với các truyền thông Phật giáo, các tài khoản mạng xã hội Phật giáo được sử dụng, đang phản ánh một cách toàn diện, nhanh nhất đời sống, sự kiện, tin tức, bức tranh tổng thế Phật giáo đến với xã hội. Nhưng xét trong bức tranh tổng thể này, những người hoạt động truyền thông, sử dụng mạng truyền thông trong giới Phật giáo hoàn toàn hoạt động sử dụng một cách tự phát theo cảm hứng cá nhân, thiếu nghiệp vụ truyền thông, thiếu nghiệp vụ báo chí, thậm chí thiếu hiểu biết về uy nghi, phép tắc, kiến thức Phật học; không phân biệt được hình ảnh, tin tức nào cần đưa, hình ảnh, tin tức nào không nên đưa, không được đưa; không phân biệt được hình ảnh tin tức nào là phản cảm, là không phù hợp với Phật giáo. Có cảm giác, truyền thông Phật giáo đang như một cơn bão đã làm mở toang tất cả các cánh cổng, cánh cửa chùa ra để cho xã hội nhìn. Nhưng một bộ phận những người trong giới Phật giáo không phân biệt được hình ảnh, tin tức nào mang thông điệp Phật giáo, hình ảnh tin tức nào là phản cảm, là đời thường. Chúng ta có thể thấy, mỗi nhà chùa đang là một nhà báo, các chùa lập trang thông tin điện tử không cần đăng ký giấy phép nhưng có thể hoạt động như một tờ báo điện tử, các sự kiện Phật giáo, hình ảnh cá nhân… được truyền thông Phật giáo đăng tải lên các phương tiện truyền thông mộc cách tùy ý, không có bất cứ một sự kiểm duyệt, tác động Phật giáo nào của các cấp giáo hội…. Khi truyền thông Phật giáo đang phát triển một cách tự phát theo cảm tính cá nhân, khi thông tin truyền thông không có cơ chế kiểm duyệt và quy chế hoạt động kiểm soát rõ ràng, khi các thông tin truyền thông Phật giáo không được kiểm duyệt một cách kỹ càng, thì sức mạnh của truyền thông Phật giáo đang phát triển mạnh, vô hình dung lại là một kênh thông tin phản ánh những hình ảnh thế tục Phật giáo một cách nhanh nhất đến với xã hội, không những vậy, nó còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho Phật giáo. Những nguy cơ này không phải chưa diễn ra, mà nó đã và đang diễn ra, nhiều vụ gây bão cộng đồng mạng xã hội như: chiếc điện thoại của đại đức Thích Thanh Cường, phát biểu của cô Yến và chùa Ba Vàng về đồng bóng; phát biểu của Thượng tọa Thích Chân Quang về Lý Thường Kiệt
  1. Hầu hết các trang thông tin Phật giáo không được cấp phép, nhưng đang hoạt động như một tờ báo điện tử.
Phật giáo có một tờ báo điện tử giacngo.vn; có các trang thông tin điện tử tổng hợp như: phatgiao.org, phatsuonline.com... cùng một số rất ít các trang Phật giáo có phép, còn lại gần như 95% các trang tin điện tử Phật giáo chưa xin cấp phép hoạt động. Mặt khác, các trang tin này, dù được cấp phép, nhưng cũng chỉ được phép lấy tin, lấy bài từ các sản phẩm báo trí khác, không được phép san xuất bài. Nhưng các trang tin Phật giáo này, lại đang hoạt động như một tờ báo điện tử.
Như vậy, về tổng thể bức tranh truyền thông Phật giáo đang rất có vấn đề, trước hết về vấn đề sự hợp lý của hoạt động truyền thông với các quy định pháp luật. Chúng ta cần nhìn nhận vấn đề ở đây, là khi được cấp phép hoạt động truyền thông, nghĩa là đơn vị được cấp phép đã đạt được những tiêu chuẩn nhất định trong lĩnh vực cấp phép. Những tiêu chuẩn này không phải cái làm khó chúng ta, mà chính là cái bảo vệ người hoạt động truyền thông. Khi một cá nhân, tổ chức hoạt động truyền thông, chưa hội tụ các điều kiện cần thiết, chưa chuẩn bị về kiến thức, kỹ năng, yêu cầu cơ bản, thì rất dễ bị truyền thông làm hại chính mình.
Với con số khoảng  95% trang trang tin điện tử Phật giáo không được cấp phép, nó cũng đồng nghĩa 95% những người đang hoạt động truyền thông trong giới Phật giáo không được đào tạo qua các nghiệp vụ báo chí, truyền thông. Hoạt động báo chí truyền thông không có phép, lại không trải qua nghiệp vụ báo chí truyền thông, thì nó tiềm ẩn nhiều rủi do, hậu quả do truyền thông phản tác dụng mang lại. Đây cũng là điều giáo hội cần suy xét.
  1. Truyền thông Phật giáo đang phát triển một cách hoàn toàn tự phát.
Đa Phật các trang thông tin Phật giáo hoạt động không có giấy phép, các tài khoản mạng xã hội các nhà tu hành Phật giáo tùy sở thích cả nhân thành lập hoạt động; đa phần những người làm truyền thông trong giới Phật giáo chưa trải qua các lớp nghiệp vụ truyền thông, chỉ một số được tập huấn qua lớp nghiệp vụ truyền thông của Giáo hội tổ chức. Nhưng những lớp này đa số ngắn ngày, chưa đủ tiêu chuẩn để cấp chứng chỉ truyền thông ở một lĩnh vực chuyên môn nào đó. Mặt khác Các ban viện của Giáo hội cũng không đủ tiêu chuẩn để cấp chứng chỉ trong lĩnh vực truyền thông báo chí. Tất cả các hoạt đồng truyền thông Phật giáo, gần như đang mang tính chất tự phát, không có một quy chế, nội quy cụ thể rõ ràng, cũng không có sự tác động của Giáo hội. Giáo hội có thẩm quyền theo quy định của Tăng, cũng như giới luật, hiến chương, nhưng có khi lại sợ vi phạm vào nhân quyền, đặc biệt chưa có một cơ chế rõ ràng trong lĩnh vực truyền thông. Sự phát triển tự phát bao giờ cũng tiềm ẩn nhiều hậu quả không tích cực.
Vụ việc gần nhất sảy ra hậu quả nghiêm trọng về sử lý truyền thông đó là việc Ban trị sự Phật giáo tỉnh Vĩnh Phúc, không biết bằng cách nào cho người quay lại phát ngôn của Đại đức Thích Thanh Toàn, rồi phát tán trên mạng, gây ra những hậu quả hết sức đáng tiếc. Nhiều vụ việc ồn ã truyền thông khác, các cấp Giáo hội sử lý máy móc, thiếu nghiệp vụ chuyên môn, tạo ra những hình ảnh không tốt về Phật giáo.
  1. Truyền thông trở thành đam mê của một bộ phận tu sĩ Phật giáo.
Chụp ảnh, quay phim…. Ngoài tác dụng là một phương tiện truyền thông, nó còn là niềm đam mê của rất nhiều người. Và trong giới tu sĩ Phật giáo, niềm đam mê này cũng tồn tại trong nhiều người. Nếu đam mê này không được điều chỉnh, chuyển sang quá thái mang tính chất thế tục, bị thế gian cơ hiềm. Những hình ảnh các nhà sư cầm máy quay, cầm máy ảnh lăn xả chụp ảnh như phóng viên ngoài đời; những hình ảnh các nhà sư chỗ nào cũng có thể chụp ảnh tự sướng, chỗ nào cũng tạo dáng chụp ảnh, những video của một số nhà  chùa gặp cái gì đưa lên cái đó…. Hoàn toàn trái với uy nghi phép tắc nhà Phật, không phù hợp trong ứng xử giao tiếp Phật giáo. Nhưng đáng buồn thay, Giáo hội không ai lên tiếng điều chỉnh.
  1. Một số giải pháp.
- Giáo hội cần xây dựng những quy định, quy chế quản lý, giám sát chặt trẽ trong lĩnh vực truyền thông Phật giáo. Các trang thông tin điện tử Phật giáo muốn hoạt động trước hết cần được sự đồng thuận của Phật giáo cấp tỉnh, cấp trung ương Phật giáo trở lên, đồng thời phải được cấp phép hoạt động của cơ quan chức năng có thẩm quyền.
- Cần mở lớp đào tạo nghiệp vụ chuyên môn cấp chứng chỉ: Các cấp giáo hội, Ban viện Phật giáo cần phối hợp với Học viện Báo chí và tuyên truyền, hoặc các trường Đại học đào tạo trong lĩnh vực truyền thông, đạo tạo nghiệp vụ truyền thông cấp chứng chỉ cho giới Phật giáo làm truyền thông.
- Cần quy định rõ các thành viên Phật giáo hoạt động truyền thông Phật giáo như mở trang thông tin điện tử, tài khoản xã hội….. cần phải  có chứng chỉ truyền thông Phật giáo mới được phép hoạt động.
- Cần có quy chế: Phải tốt nghiệp trung cấp Phật học trở lên và có chứng chỉ truyền thông giáo hội mới được sử dụng mạng xã hội.
- Cần xây dựng bộ quy chế phát ngôn giáo hội.
- Giáo hội cần xây dựng riêng một bộ quy chế, giám sát, quản lý giới Phật giáo sử dụng mạng xã hội.
6. Kết luận.
          Truyền thông Phật giáo chưa bao giờ phát triển mạnh như hiện nay. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, thì nó tiềm ẩn quá nhiều rủi do tàn phá Phật giáo. Môi trường tự viện đang có vấn đề về phong khí thiền gia, giới tu hành Phật giáo lại đang bị thế giới ảo chi phối(thế giới mạng xã hội) với quá nhiều những thông tin độc hại. Phật giáo không có cái nhìn nhận truyền thông một cách nghiêm túc và có những điều chỉnh, thì chưa biết sẽ truyền thông được cái gì mà bị truyền thông đời hóa Phật giáo một cách thế tục. Truyền thông Phật giáo phát triển phải tỷ lệ thuận với giá trị Phật giáo, nhưng trong bình diện trung về lĩnh vực truyền thông hiện tại thì có cảm giác nó đang là tỉ lệ nghịch. Truyền thông Phật giáo đang giúp Phật giáo có phần phát triển về mặt hình thức, nhưng nhìn sâu vào vấn đề mặt bản chất lại đang đi xuống. Cái gì của Phật giáo giờ cũng được Phật giáo đưa lên, xã hội đang thấy nhiều hơn chất thế tục trong đó.
  • Tài liệu tham khảo
  1. Phatsuonline.com
  2. Lương Khắc Hiếu2013), Giáo trình lý thuyết truyền thông, Nhà xuất bản Chính Trị Quốc Gia – Sự thật
  3. Vũ Quang Hào(2012), Giáo trình ngôn ngữ báo chí, Nhà xuất bản Thông Tấn.
  4. Nguyễn Thị Trường Giang(2016), Giáo trình lý thuyết và kỹ năng báo mạng điện tử, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia.
  5. Trần Thế Phiệt(1995), Tác phẩm báo chí, Nhà xuất bản Giáo dục.


Các tin bài, hình ảnh, thư từ muốn đăng lên Website: chuathien.vn xin gửi vào địa chỉ: chuathien2014.@gmail.com
Ý kiến của bạn 0
Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài và điền đầy đủ thông tin. Bình luận của bạn sẽ được phản hồi trong thời gian sớm nhất

Thăm dò ý kiến

Lĩnh vực quan tâm chính là gì?
Số lượngTỷ lệ
137( 47 %)
56( 19 %)
23( 8 %)
31( 11 %)
45( 15 %)
Số người tham gia bình chọn: 292
Lần bình chọn đầu tiên: Thứ 5 , 18/04/2013 17:12
Lần bình chọn sau cùng: Thứ 6 , 13/09/2019 13:13

Thông báo

THÔNG BÁO KHÓA TU MỘT NGÀY CHÙA PHÚC LÂM.

THÔNG BÁO: NGÀY MAI, CHỦ NHẬT, NGÀY 27/10/2019(28/9/KỶ HỢI) DIỄN RA KHÓA TU MỘT NGÀY CHÙA...
Chi tiết »

THÔNG BÁO: CHƯƠNG TRÌNH LỄ VU LAN CHÙA PHÚC LÂM

14h00, chiều nay, ngày 14/08/2019 (tức ngày 14/07/Kỷ Hợi), chùa Phúc Lâm tổ chức lễ Vu Lan. Trân trọng...
Chi tiết »

CHÙA PHÚC LÂM THÔNG BÁO

8h sáng ngày 23/6/2019 các bạn tham gia khoá tu chùa Phúc Lâm tập trung tại chùa để nhận thẻ,...
Chi tiết »

Thông báo: CHƯƠNG TRÌNH TẾT THIẾU NHI 1 - 6 CHÙA PHÚC LÂM

Mặc dù thời tiết ngày mai có mưa, nhưng chi đoàn cơ sở 7 và chùa Phúc Lâm vẫn tổ chức tết...
Chi tiết »

Thông báo chuyển lịch tổ chức tế thiếu nhi 1/6

Theo Trung tâm khí tượng thủy văn Trung ương, thời tiết Hà Nội ngày mai tiếp tục mưa, chiều và tối mai khả năng...
Chi tiết »

Video

Đại đức Thích Chánh Thuần - năm đặc tính cơ bản của đạo Phật.

Đại đức Thích Chánh Thuần - năm đặc tính cơ bản của đạo Phật. 
Chi tiết »

Đại đức Thích Chánh Thuần - thuyết minh về chùa Bổ Đà Bắc Giang

Đại đức Thích Chánh Thuần - thuyết minh về chùa Bổ Đà Bắc Giang
Chi tiết »

Đại đức Thích Chánh Thuần đọc Văn tế tưởng niệm 40 năm kháng chiến biên giới phía Bắc bảo vệ tổ quốc.

Đại đức Thích Chánh Thuần đọc Văn tế tưởng niệm 40 năm kháng chiến biên giới phía Bắc bảo vệ tổ quốc. 
Chi tiết »

Hoài niệm Vu Lan

Một mùa Vu Lan nữa lại về, những cánh hoa tâm bắt đầu đua nhau rộ nở. Mùa đã làm thổn thức bao trái...
Chi tiết »

Pháp âm

 

Pháp âm

 
 

Tin tức mới

Nghị quyết Hội nghị kỳ 4 – Khóa VIII Hội đồng Trị sự GHPGVN

GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM HỘI ĐỒNG TRỊ SỰ ________________ Số : 522...
Chi tiết »

Ban Hoằng pháp Trung ương thông báo về việc thuyết giảng dịp Tết Canh Tý 2020

GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM HỘI ĐỒNG TRỊ SỰ BAN HOẰNG PHÁP TRUNG...
Chi tiết »

Myanmar: Chính Phủ tổ chức kỳ thi Tam Tạng Kinh Điển

Chiều ngày 18/01/2020, Kỳ thi đọc tụng thuộc Tam Tạng Kinh điển được Chính phủ Myanmar tổ chức đã hoàn thành....
Chi tiết »

Phong tục ngày Tết Nguyên Đán xưa và nay

Tết Nguyên Đán là một ngày thiêng liêng với tất cả mọi người Việt Nam từ hàng ngàn năm nay, cả...
Chi tiết »

Thăm dò ý kiến

Lĩnh vực quan tâm chính là gì?




Thống kê truy cập

00000002

Hôm nay: 1401

Hôm qua: 1149

Tháng này: 29093

Tháng trước: 50741

Tất cả: 2617066


Đang online: 7
IP: 100.26.179.196
Unknown 0.0