Lời Phật dạy về minh và vô minh

Ngày đăng: Thứ 4 , 30/12/2020 10:46 .

Lời Phật dạy về minh và vô minh

 

Nếu hiểu biết là vô minh, không đúng với sự thật, thì cuộc sống của người đó sẽ mâu thuẫn với sự thật nên sẽ có sầu bi khổ ưu não. Nếu hiểu biết là minh, đúng với sự thật thì sẽ không mâu thuẫn và sẽ thích nghi với mọi sự thật và, sẽ không có sầu bi khổ ưu não.

Minh và vô minh nghĩa là như thế nào?

“Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà, thành Vương Xá. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la cùng ở trong núi Kỳ-xà-quật. Buổi chiều sau khi từ thiền tịnh dậy, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất, cùng nhau thăm hỏi, rồi ngồi lui qua một bên, nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:

- Tôi có điều muốn hỏi, Nhân giả có rảnh để giải đáp cho chăng?

Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời:

- Tùy theo những gì Nhân giả hỏi, nếu tôi biết, tôi sẽ trả lời.

Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:

- Gọi là vô minh, vậy thế nào là vô minh?

Không biết tức là vô minh.

 

 

Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời:

- Là không biết. Không biết tức là vô minh. Không biết cái gì? Không biết như thật mắt là vô thường; đó gọi là không biết. Không biết như thật mắt là pháp sanh diệt, đó gọi là không biết. Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng lại như vậy. Như vậy, Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la đối với sáu xúc nhập xứ này mà không như thật thấy, biết, không vô gián đẳng, ngu si, không sáng, tối tăm, đó gọi là vô minh.

Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la lại hỏi Tôn giả Xá-lợi-phất:

- Gọi là minh, vậy thế nào là minh?

Tôn giả Xá-lợi-phất trả lời:

- Là biết. Biết tức là minh. Biết những gì? Mắt là vô thường, nên biết như thật mắt là vô thường; mắt là pháp sanh diệt, nên biết như thật mắt là pháp sanh diệt. Đối với tai, mũi, lưỡi, thân, ý lại cũng như vậy. Thưa Tôn giả Ma-ha Câu-hi-la, đối với sáu xúc nhập xứ này mà như thật biết, thấy, sáng tỏ, giác ngộ, có trí tuệ, có vô gián đẳng, đó gọi là minh.

Bấy giờ, hai vị Chánh sĩ đều tùy hỷ, mỗi người trở về chỗ của mình.

(Kinh Tạp A-hàm, kinh số 251)

Nếu hiểu biết là Minh, đúng với sự thật thì sẽ không mâu thuẫn và sẽ thích nghi với mọi sự thật và, sẽ không có sầu bi khổ ưu não.

 

Suy nghiệm lời Phật về minh và vô minh 

Minh trong đạo Phật là tuệ giác, thấy biết như thật về vạn pháp. Khi thành đạo, Đức Phật chứng Tam minh (Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh). Các bậc Thánh A-la-hán chứng đạo thì vô minh diệt và minh sinh. Hàng đệ tử Phật chúng ta mỗi phút giây vẫn đang thực tập minh sát, phát huy chánh niệm và tỉnh giác để thấy tất cả pháp đều vô thường, sinh diệt, vô ngã.

Vô minh là hiểu biết không đúng sự thật các sự vật và hiện tượng mà theo thuật ngữ Phật học gọi là các pháp, còn được gọi là Vọng tưởng, là Tà kiến là Không Liễu tri các pháp. Vô Minh là hiểu biết của phàm phu. Minh là hiểu biết đúng như thật các pháp còn được gọi là Trí tuệ, là Chánh kiến, là Liễu tri hay Tuệ tri các pháp thuộc về bậc Thánh đã Giác ngộ. Toàn bộ sự tu tập của người Phật tử bao gồm Pháp học, Pháp hành và Pháp thành là để chấm dứt Vô minh, để khởi lên Minh, làm cho viên mãn và an trú Minh. Điều này đã được Đức Thế tôn giảng giải trong Kinh Pháp Môn Căn Bản, một bản kinh quan trọng vào bậc nhất trong toàn bộ kinh điển. Nội dung của bản kinh chỉ ra rằng: Kẽ phàm phu Tưởng tri các pháp mà Không Liễu tri các pháp và vì Không Liễu tri các pháp nên Dục hỷ các pháp. Chính Dục hỷ các pháp là Căn bản (nguyên nhân) của đau khổ. Bậc Thánh Alahan và chư Phật Thắng tri các pháp và Liễu tri các pháp nên không còn Dục hỷ nên không còn Nguyên nhân của đau khổ.

Người trí qua ví dụ sau có thể hình dung ra những điều này. Ví như một đứa trẻ một tuổi khi nhìn thấy một hòn than lửa đỏ, nó sẽ khởi lên hiểu biết về điều được thấy, do hiểu biết đó nó đi đến cầm lấy hòn than lữa đỏ và kết quả là bỏng tay, rất đau khổ. Một người lớn đã có kinh nghiệm, khi nhìn thấy hòn than lữa đỏ, hiểu biết về đối tượng được thấy khởi lên, biết được sự nguy hiểm khi tay chân chạm vào hòn than lữa đỏ và do hiểu biết như vậy người đó không đưa tay cầm lấy hòn than lữa đỏ như đứa trẽ kia.

. Khi thành đạo, Đức Phật chứng Tam minh (Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh).

 

Tóm lại là hiểu biết như thế nào thì sống như thế ấy. Nếu hiểu biết của một người là vô minh, không đúng với sự thật, thì cuộc sống của người đó sẽ mâu thuẫn với sự thật, xung đột với sự thât, nên sẽ có sầu bi khổ ưu não. Nếu hiểu biết của một người là minh, đúng với sự thật thì sẽ không mâu thuẫn, không xung đột, và sẽ thích nghi với mọi sự thật và sẽ không có sầu bi khổ ưu não.

Vô minh chỉ cho trạng thái tinh thần mê muội đối với sự vật, không thông đạt chân lý và không thể lý giải rõ ràng đạo lý của các sự tướng. Cũng chỉ cho nhận thức thế tục không hiểu được đạo lý Phật giáo. Trong Thiết Nhãn pháp ngữ, khi nói về thức ấm, ngài Thiết Nhãn nói: “Tâm bạn được thanh tịnh từ đầu đến cuối thời tọa thiền. Không một niệm tốt hay xấu khởi lên. Cũng không rơi vào trạng thái vô ký. Tâm thanh tịnh như bầu trời mùa thu. Sáng trong như gương sáng sạch bóng. Lúc đó, tâm bạn giống như cái rỗng rang của hư không, bạn thấy như pháp giới hiện hữu cả trong ấy, như có một cái gì thanh lương khó nghĩ…Tuy nhiên khi trạng thái này tiếp tục mà hành giả nghĩ mình đã đạt đến giác ngộ và thấy mình ngang với Thích Ca Mâu Ni… là một lỗi lầm lớn. Đến được ngôi vị này là thể hội uẩn thứ năm”. Đó là chỗ chứng nghiệm của các hành giả tu thiền khi đạt được phần Sở minh nói trong kinh Lăng nghiêm, phần Năng kiến nói trong luận Đại thừa khởi tín. Đó là lý do ngài Phú-lâu-na trả lời Đức Phật rằng: “Nếu cái không sáng mà gọi là giác thì không có sở minh”. Sáng trở thành đối tượng có thể thấy, gọi là sở minh. Nếu sáng không phải là dụng của giác tâm thì chúng ta không thể chiêm nghiệm được cái sáng ấy.

 


Các tin bài, hình ảnh, thư từ muốn đăng lên Website: chuathien.vn xin gửi vào địa chỉ: chuathien2014.@gmail.com
Ý kiến của bạn 0
Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài và điền đầy đủ thông tin. Bình luận của bạn sẽ được phản hồi trong thời gian sớm nhất

Thăm dò ý kiến

Lĩnh vực quan tâm chính là gì?
Số lượngTỷ lệ
230( 50 %)
58( 13 %)
23( 5 %)
34( 7 %)
115( 25 %)
Số người tham gia bình chọn: 460
Lần bình chọn đầu tiên: Thứ 5 , 18/04/2013 17:12
Lần bình chọn sau cùng: Chu Nhat , 04/10/2020 23:08

Thông báo

THÔNG BÁO: Chương trình vận động sách giáo khoa, vở, đồ dùng học tập ủng hộ các em học sinh miền Trung của chùa Phúc Lâm

Hiện toàn bộ sách vở của các bạn học sinh miền Trung khu vực ngập lụt đều bị hỏng hoàn toàn, Chùa...
Chi tiết »

Thông báo: Chương trình từ thiện chia sẻ với đồng bào miền Trung của chùa Phúc Lâm

Chùa Phúc Lâm rất mong quý Phật tử, thiện tín xa gần cùng chung tay với nhà chùa chia sẻ...
Chi tiết »

Thông báo chùa Phúc Lâm

Chùa Phúc Lâm ở thôn Cao Xá, xã Dũng Tiến, huyện Thường Tín, Hà Nội. Chùa Phúc...
Chi tiết »

THÔNG BÁO: CHƯƠNG TRÌNH DU XUÂN LỄ PHẬT CỦA CHÙA PHÚC LÂM NĂM CANH TÝ 2020

Thời gian: ngày 07 tháng Giêng năm Canh Tý (nhằm thứ 6, ngày 31/01/2020)
Chi tiết »

THÔNG BÁO KHÓA TU MỘT NGÀY CHÙA PHÚC LÂM.

THÔNG BÁO: NGÀY MAI, CHỦ NHẬT, NGÀY 27/10/2019(28/9/KỶ HỢI) DIỄN RA KHÓA TU MỘT NGÀY CHÙA...
Chi tiết »

Video

Đại đức Thích Chánh Thuần - đọc văn tế Nguyễn Trãi

Đại đức Thích Chánh Thuần - đọc văn tế Nguyễn Trãi
Chi tiết »

Tuyên đọc bức Thông điệp của Đức pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 2020

Tuyên đọc bức Thông điệp của Đức pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 2020
Chi tiết »

Đại đức Thích Chánh Thuần - Đầu năm đi lễ chùa sao cho đúng? (VTC9)

Đi lễ chùa vốn là nét đẹp văn hóa truyền thống của người dân Việt Nam. Thế nhưng trong những năm gần đây, việc...
Chi tiết »

Đại đức Thích Chánh Thuần - năm đặc tính cơ bản của đạo Phật.

Đại đức Thích Chánh Thuần - năm đặc tính cơ bản của đạo Phật. 
Chi tiết »

Pháp âm

 

Pháp âm

 
 

Tin tức mới

Túc mạng minh & thiên nhãn minh

Khi Đức Phật thành đạo ở Bồ Đề Đạo Tràng, Ngài chứng Tam minh Lục thông. Đầu hôm, Phật chứng Túc mạng minh...
Chi tiết »

10 SỰ KIỆN NỔI BẬT NĂM 2020 CỦA CHÙA PHÚC LÂM

Năm 2020 là một năm đầy những thách thức và biến động với toàn nhân loại. Đại dịch Covid - 19 đã gây...
Chi tiết »

Chiến binh bảo vệ môi trường: Nhà sư Phật giáo và lễ quy y cho cây

Quy y cho cây được phổ biến ở nhiều quốc gia theo đạo Phật. Những cái cây được ban cho "pháp danh" và được...
Chi tiết »

Trăn trở về một xã hội hướng thiện

Xã hội hướng thiện và hướng thượng rất gần nhưng cũng sẽ rất xa nếu chúng ta không khởi hành ngay hôm nay....
Chi tiết »

Thăm dò ý kiến

Lĩnh vực quan tâm chính là gì?




Thống kê truy cập

00000003

Hôm nay: 308

Hôm qua: 1080

Tháng này: 25918

Tháng trước: 53136

Tất cả: 3099399


Đang online: 1
IP: 18.234.247.75
Unknown 0.0